حدود بيست تن از آنها را از زمان اقليدس و ابرخس و اراطستانس تا زمان خودش با نتيجهء رصدشان در قانون مسعودى و تحديد نهايات الاماكن آورده است در تعيين مقدار ميل كلى رنج بردند و هركدام استنباطى مخصوص داشتند . معاصران ابو ريحان از جمله ابو الوفاء بوزجانى و ابو محمود خجندى نيز در اين خصوص با رصدى تازه نتيجه‌اى بدست آوردند كه آن را هم ابو ريحان متعرّض شده است . با وجود اين احوال روح محتاط و ذهن متحرّك كنجكاو ابو ريحان به‌هيچ يك از اقوال و ارصاد گذشتگان و معاصرانش اعتماد نكرد و زير بار تقليد نرفت . اين بود كه خود او شخصا درصدد رصد مقدار ميل كلى برآمد و چهار پنج بار آن را انجام داد ؛ اوّل بار در جوانى كه هنوز از وطنش خوارزم خارج نشده بود ؛ در محلى كه عرض بلدش 41 درجه و 36 دقيقه بود « 1 » ؛ بار دوم پس از بيست

--> ( 1 ) . فاعتبرته فى حداثنى بطل المنقلب الصيغى مع الظل الذى لا سمت له فى موضع من خوارزم عرضه أحد و أربعون جزءا و ثلاثة أخماس جزء : قانون مسعودى ، ج 1 ، ص 364 - 365 . توضيحا به‌طورى كه از « تحديد نهايات الاماكن » مستفاد مىشود مقصود ابو ريحان از ايام جوانى ظاهرا حدود سنهء 384 - 385 ه ق است كه هنوز از خوارزم به عراق سفر نكرده و آنجا در كار رصد بود . و منظورش از آن موضع كه عرض 41 درجه و 36 دقيقه داشت به تصريح همان كتاب قريهء بوشكانز است در سمت غربى جيحون و جنوب جرجانيهء خوارزم كه ابو ريحان مدتى آنجا اقامت و به امور علمى و رصدى اشتغال داشت . علاوه مىكنم كه در يك موضع از « تحديد نهايات الأماكن » خود ابو ريحان آغاز جوانى و اعمال رصدى خود را حدود سال 380 ه ق نوشته است ؛ امّا در اين موضع گفت‌وگويى از رصد ميل كلى نكرده و فقط استخراج عرض بلد جرجانيه را متعرض شده ؛ وانگهى اسمى از روستاى « بوشكانز » نبرده است ؛ امّا در سال‌هاى 384 - 385 ه ق مكرر از ميل كلى و عرض بلد هر دو گفت‌وگو كرده و محل رصد خود را نيز همه جا همان روستاى « بوشكانز » گفته است .